Magnateria

Jak doprowadzono do rozwoju tak potężnej magnaterii? Spójrzmy najpierw na inne kraje Europy, szczególnie Europy zachodniej. Tam, co oczywiste, również była bardzo uprzywilejowana kasta możnowładców. Szczególnie wyraźne było to w Rzeszy, która - jak zresztą sama nazwa wskazuje - była swoistą federacją mnóstwa małych państw magnackich. To sprawiało, że ciężko było Rzeszy działać i wystawiało ją na ciągłe ataki Francji. Gdyby Rzeczpospolita, zapewniszy sobie spokój od południa, wschodu i północy, zaczęła wespól z Francją i ze Szwecją atakować Rzeszę, to federacja tamta nie miałaby większych szans na przetrwanie. Na szczęście dla Niemców Koroniarze i Litwini wciąż zajęci byli a to walką z Moskwą, a to walką z Turkami. Nie mogli pozwolić sobie - przynajmniej przez większość dziejów - na akcje zaczepne w stosunku do Rzeszy. To uratowało to możnowładcze, anarchiczne państwo. Rzeczpospolita, niestety, nie miała tego szczęścia. W wieku XVIII, gdy magnaci doszczętnie już wyniszczyli jakąkolwiek państwowość w kraju, nie omieszkały wykorzystać tego wszystkie mocarstwa ościenne Rzeczypospolitej. Dokonały się rozbiory. Winą za to można z całą stanowczością obarczyć właśnie magnaterię.